Monthly Archives Mart 2012

Muasir dövrdə biznesin idarəedilməsi ilə biznesin yaradılması arasında ciddi fərqlər var. Əgər hansısa bir sahibkarlıq fəaliyyəti başlayan zaman işin sahibi (işə investisiya qoyan) icra prosesində bir-başa iştirak edirsə, biznes genişləndikcə səhmdar işdən kənarlaşması daha düzgün hesab edilir. İşin sahibləri öz bizneslərinin başına icraşı direktorları təyin edirlər və bu vəzifənin aparan şəxsə yalnız cari proseslərin icrası ilə yanaşı, şirkətin investisiya fəaliyyətinidə həyata keçirməsini tapşırırlar. Bu yazıda mən İcraçı Direktorun fəaliyyətində resursların hesablanmasının vacibliyindən danışacam.

Bu yaxınlarda oxuduğum bir məqalədə qiymətqoymanın müştəri seçiminə və müştərilərin məhsul haqda informasiyaların necə topladığına təsir etdiyini öyrəndim. Məhsulun qiyməti yuxarı qalxdıqca və ya məhsul alışına müştərinin xərcləri artdıqca informasiya qaynaqlarıda bir-başa olaraq dəyişir və özünü həm B2C, həmdə B2B bazarlarda göstərir. Sizlərədə bu haqda məlumat verəcəm.

Bügün heç kim şübhə etmir ki, uğurlu biznes qurmaq üçün ən vacib biliklərdən biridə marketinqdir. Əslində marketinq və maliyyə bilikləri şirkətin corafi yerləşməsindən, fəaliyyət göstərdiyi kateqoriyadan (yəni nə satır və ya nə xidmət göstərir), müştəri tipindən və işin həcmindən asılı olmayaraq nəyin ki vacibdir hətta həyatı əhəmiyyətlidir. Əgər 1990-cı və 2000-ci illərdə sadəcə çalışqan olmaqla iş qurulurdusa bügün artıq Azərbaycanda marketinqi bilmədən işləmək mümkün deyil. Bəs marketinqi bilmək üçün hansı təcrübə daha səmərəlidir?

Mən əminəm ki, bugün çoxlarınız yaxın gələcəkdə öz biznesinizin qurulması barədə düşünürsüz. Təbii ki, biznesə sahib olmaq çox vacibdir: insan maddi və mənəvi cəhətdən sərbəst olur, öz həyatını düzgün planlaya bilir, boş-boş işlərlə məşğul olmur və s. və ilaxir. Bu yazıda mən öz biznesini qurmaq üçün nə etmək lazımdır haqda deyil, “necə etsən heç vaxt biznes sahibi olmayacaqsan?” sualına cavab vermək üçün təcrübəmdə gördüyüm və əmin olduğum məsələlər barədə danışacam.

Bu yaxınlarda Azərbaycanda aparıcı biznes portallardan birində müsabiqəm oldu. Marketinq və muasir Azərbaycan sahibkarlığı haqqımda fikirlərimi Sizlərlə bölüşürəm:

Yerli şirkətlərin əksəriyyəti marketinq siyasətinin hazırlanması və həyata keçirilməsində çətinliklərlə rastlaşırlar. “EMBAWOOD” Şirkətinin Marketinq Xidmətinin direktoru İlkin Manafov Azərbaycanda marketinqin vəziyyəti, son illər istehlakçıların dünyagörüşündəki dəyişikliklər, İnternet-reklam və yerli şirkətlərdə marketinqin yaxşılaşdırılması üçün lazım olan ölçülərin götürülməsindən danışır.

Lap uşaqlıqdan mart ayı ilə əlaqəli xatirələrim var. İnsan həyatında steoritiplərin mahiyyətinə çox inanıram və mart ayı bunun, mənim üçün bariz nümünəsidir. Mənim məktəb illərində mart ayı ən həyacanlı və stresli aylardan biri edi. Mart ayında şahmat üzrə Azərbaycan çempionatı keçirilirdi və bu çempionatın nəticələri mənim il ərzində gedəcəyim yarışların xarakterini təyin edirdi. Bu ayın stresi məndə hələdə qalıb və ad günümün bu aya təsadüf etməsi, 8 mart və Novruz kimi Bayramların bu ayda olması belə stresimi heç cürə azaltmır. Bilirsiz, məhz bu mart ayının stresləri mənim bügün ki xarakterinin formalaşmasında ciddi rol oynamışdır. Mən hesab edirəm ki, istənilən menecerin malik olduğu əsas xasiyyətlərdən biridə “idman xarakteridir” bu xarakter mənə işimdə çox kömək edir. İdman xarakteri dedikdə mən nə başa düşürəm?!

Bu yaxınlarda Almaniyada olduğum vaxt HRS-ən kiçik bir oteldə yer rezervasiya etmişdim. Səhər yeməyi yediyim zaman ağsaqqal bir kişinin mənə xidmət etdiyi diqqətimi çəkdi. Bir-az söhbətdən sonra otelin sahibi olduğunu və burada özü, xanımı və 21 yaşlı oğlunun işlədiyini öyrəndim. Biznes həm iqtisadi, həmdə mənəvi cəhətdən yaşlı almanın bütün ehtiyyaclarını ödəyirdi və o mənə kiçik biznesin Almaniyadakı gücündən uzun-uzadı söhbət açdı. İkinci misal: Ştutqartda bir ailənin Daimler üçün ehtiyyat hissəsi istehsal etdiyini öyrəndiyim zaman çox təəcübləndim. Cəmi 4 nəfərdən ibarət olan şirkət Mersedes-Bens kimi dünya markasının outsorsinq etdiyi şirkətlərin siyahısında edi. Avropada (lider ölkə Almaniyada) kiçik biznes çox yayılmışdır və iqtisadiyyat üçün böyük güc mərkəzi hesab edilir. Bəs bizdə bu sahədə vəziyyət necədir? Azərbaycanda kiçik biznes qurmaq imkanları varmı?

Son zamanlar FMCG-i termini marketoloqların ən çox istifadə etdiyi terminlərdən hesab edilir. İnqilis sözlərinin (fast moving consumer goods)qısaldılmış versiyası kimi qəbul edilən bu ifadənin sərhədi muasir dövrdə çox genişdir. Bir vaxtlar bu ifadənin əsas simvolu kimi supermarketlərdə satılan mallar hesab edilirdi, biz hər həftə istehsalçıdan müştəriyə gedən zəncirin sonuncu “anbarı” hesab ediləcək soyuducularımızı doldururduq bu məhsullarla. Bəs bugün FMCG nədir?

Son zamanlar Avropa ölkələrində və Amerikada bu sual ciddi şəkildə işçiləri düşündürməyə başlamışdır. Burada məsələ təbii ki, kafedə ofisiant, barmen və ya mühafizəci işləməkdən getmir. Bügün işçilər (ilk növbədə frelanserlər) işləmək üçün ən ideal yerin tapılması məqsədi ilə kafe, bar və ya xüsusi koworkinq mərkəzlərə köçürlər, bu sadəcə frelanserlərə deyil, həmçinin iş fəaliyyəti incəsənətlə sıx bağlı olan korporativ işçilərədə aiddir. İş yeri şəraitinin işçinin əqli düşüncəsinə bir-başa təsir etməsi haqqında fikirlər artıq çoxtandır öz sübütünu tapmışdır. Bunu iş prosesində tətbiq edən Skype, Daimlər AG, Adobe, P&G və əlbətdəki Google kimi şirkətlər öz ofislərində çoxtan həyata keçirir. Bu şirkətlərdə iş yerlərləri bizim bildiyimiz ofisdən başqa, çox şeyə oxşayır. Bəs belə ofis yarada bilməyən şirkətlər və ya frelanserlər nə etməlidir?

Bügün hər yerdə Facebook, YouTube, Linkedin, bloqlar və ya digər yeni media (New Media) daşıyıcılarından danışanda insanlar bunu sevinclə, gələcəyə inamla qarşılayırlar. Bir növ adlarını çekdiyim vasitələr bizim həyatımızı daha asanlaşdırır. Həqiqətəndə bu belədirmi, doğurdandamı yeni medialar bizi “ağ günə” çıxaracaq?! Məncə YOX!!! Bilirsiz niyə?!

Bügünlərdə Azərbaycan ən böyük reklam şirkətlərindən biri hətta birincisi olan McCann Eriksonun kreativ direktorunun vefatı məni çox sarsıtdı… Görəsən həyat bu qədər dəhşətlidir, görəsən insan ömrü bu qədərmi qısadır, görəsən ölümün yaşı bu qədərmi cavandır…

Mən Elmarla tanışlığım Embawood-a təzə işlədiyim vaxtlar oldu. Çəkdiyimiz ilk reklam filmlərindən biri onunla oldu və mən bügün Elmarın yaratdığı sloqanı beynimdən çıxara bilmirəm: “ömür boyü” deyirdi Elmar.

Brendinq fəaliyyətinin aparılması zamanı vizuallıq çox önəmlidir. Ümumiyyətlə “Brand” sözü bizim dilimizə hərfi tərcüməsi “damğadır”. Bu damğa – bügün vizaul kommunikasiya və ya məhsulun qablaşdırılması kimi müştəri qarşısına çıxır. Vizuallıq nəticəsində brend çoxsaylı istehlakçı təklifləri arasında fərqlənir və muştəri brendi daha asand seçə bilir. FMCG sektorunda vizuallıq məhsulun qablaşdırılması ilə həll edilirsə, xidmət və böyük ölçülü məhsulların satışında məhsulun brendləşdirilməsi elementi kimi satış nöqtəsi çıxış edir. Sözü gedən məsələ aşağıdakı sektorlar üçün həyatı əhəmiyyətlidir:

12
Close