image_pdfimage_print

Bugün işdən sonra dünyanın ən tanınmış brendinq şirkətlərindən olan ingilis Saffron Brand şirkətinin nümanəndəsi ilə axşam yeməyi yedik. Əslində söhbət bir çox mövzularda olsada əsas məntiq məhz brendinq  mövzusunun üzərində edi. Həmsöhbətim çox maraqlı düşüncə tərzinə malik olduğundan söhbət Azərbaycanda güclü brend yaratma yollarından gedirdi. Bu söhbətlər zamanı bir məsələdən əmin oldum – brendinqdə demokratiya anlayışı işləmir. Bilirsiz niyə?!

Ümumiyyətlə demokratiya dediyimiz zaman biz konkret qərarların xalq idarəedilməsi vasitəsiilə, xalq seçimi formasında verilməsini başa düşürük. Hansısa bir addımlar bir nəfərin dediyi ilə deyil, məhz məsləhətli formada atılır. Bu prinsip heç bir şəkildə brendinqdə işləmir. Fikirlərimi bir neçə biznes keyslə əsaslandırım.

Birinci keys – Virgin. Düşünün ki, Siz bir hava yolları şirkəti yaratmaq istəyirsiniz. Təbii ki, şirkətinizə ad qoymaq istəyirsiniz. Hansı tip ad qoyarsınız? Çoxlu ad alternativləri ola bilər, məsələn Siz hava yolları şirkətinin adını bakirə olaraq qoymaq istəyərsinizmi? Bunu səs verməyə qoysanız, ətrafınızdan soruşsanız heç bir şəkildə cavab müsbət olmayacaq. Mümkün deyil. Necə ola bilər ki, hava yolları şirkətinin adını bakirə qoyasan?! Amma Riçard Brenson bunu etdi. O nəyin ki, hava yolları şirkətinin adını bakirə qoydu, o bakirə adı ilə imperiya yarada bildi. Virgin (Azərbaycan dilində bakirə deməkdir) adı ilə qurulan şirkət çalışdığı sektorlarda ən mənfəətlilərdən biridir. Səbəb Virgin brendinin yüksək müştəri tərcihinə sahib olmasıdır. Müştərilər “bakirə” adı tərcih edir. Düşündükdə buna Riçard Brensondan başqa heç kim razı olmazdı… bu sırf Ricardın diktator şəklində gərar qəbul etməsidir.

İkinci keys – İkea. Kim qəbul edər ki, mebel satışını şəhər kənarında təşkil etmək mümkündür. Kim qəbul edər ki, mebel satdıqdan sonra çatdırılma və qurlaşdırmanı müştərinin özü edəcək. Elə şey olar?! Sorğu etsək, xalqdan soruşsaq heç kim “HƏ” deməz. Hamı deyər ki, bizə mütləq usta lazımdır. Usta olmadan o mebel heç kimə lazım deyil, qiymət qalxsada qoy usta olsun. Amma İngvar Kamprad bunu özü diktator formulu ilə həyata keçirdi. O heç bir şəkildə özündən başqa heç kimə inanmadı. Öz bildiyini etdi. Demokratiya lazım deyildi. Demokratiya olsaydı, bugün dünyada ən konseptual mebel brendi yox edi. Demokratiya olsaydı… heç kim bugün İKEA-da dincəlmirdi və s.

Üçüncü keys – Gilette. Şirkətin sahibi 15 il ərzində heç kimin inanmadığı işi inkişaf etdirməyə çalışıb. Ətrafındakıların hamısı bir mənalı şəkildə “lezviyanın” lazımsız olduğunu deyirdi. Şirkət sahibi öz iş prosesində heç bir şəkildə ətraf səslərə eşitmədi. Əvəzində… rahat bir formada güclü mənfəət qazanır. Kemp Gillette öz ideyasını reallaşdırmaq üçün yalnız özünə inandı. Yalnız öz daxili səsini dinlədi. Demokratiyaya gətmədi. Demokratiya çox risklidir. Brend ilk yarandığı günlərdə ironiyalı gülüşə, ciddi qarşılanmamağa yönəli çoxlu adamlar var edi. Bu adamlar brend (biznes) sahibinin maksimum ideyasından daşındırmaq istəyirdilər. Nəticədə heç bir şəkildə brend demokratiyaya getmir. Nəticədə dünyaya Gillette kimi əfsanəvi brend gəlir.

Bəs Sizin fikrinizcə niyə belə olur? “Məsləhətli don geniş olar” anlayışı brendinqdə niyə işləmir? Mən düşünürəm ki, bunun üç əsas səbəbi var.

  1. Brendinq fərqlənmə qabiliyyətidir. Biz bilirik ki, güclü brendlər düzgün və sistemli formada fərqləndirici cəhətlərinin üzərində inkişat etməlidirlər. Hamının bildiyi, hamının gördüyü bir məsələnin, obrazın üzərində brendinq etmək olmaz. Brendin özünün bir “MƏN”-ni olmalıdır. Bu “məni” formalaşdırmaq üçün diktotor yanaşması şərtdir.
  2. Brendinq qurban vermək qabiliyyətidir. Heç bir şəkildə hamının brendi anlayışı ola bilməz. Hamının sevdiyi şey, heç kimim sevmədiyi bir şey anlamındadır. Əgər hamının Sizdən xoşu gəlirsə, burda iki məntiq ola bilər: ya Siz 100 dollar parçasısız, ya da Sizə qarşı saxtaxarlıq, iki üzlülük var. Hər iki halda bu brendinq üçün yaxşı hal deyil.
  3. Brendinq düzgün seqmentin tapılmasından başlayır. Biz bilirik ki, güclü brend yaratmağın birinci yolu, seqmentasiya prosesinə diqqəti artırmaqdır. Demokratik formada verilən gərarlarda seqmentasiya prinsipi gözlənilmir. Əvəzində söhbət çoxlu adamların fikirlərindən gedir. Brendinq üçün, əlbəttə ciddi formada kimə xitab edəcəyin barədə aydınlıq gətirmək lazımdır.

Mən düşünürəm ki, brendinq, dizayn, reklam və s. sahələrdə heç bir şəkildə demokratiya, hamının dediyini dinləmək anlayışı yoxdur.  Biz brendinq fəaliyyətində riski götürməyi, fərqlənməkdən qorxmamalıyıq. Bunun üçün bizim ölkəmizdə brendinq sahəsində olan kadrlar çoxalmalıdır. Əminəm ki, tezliklə Azərbaycanda qlobal bazlı brendlər formalaşacaq.

Bunu kim yaratmalıdır?! Siz, Siz və bir daha Siz!

ƏLAVƏ OXUMAQ ÜÇÜN:

şərhlər

şərhlər

3 Comments

  1. Ən bəyəndiyim yazılardan biri oldu!

  2. Olkede dovlet sektoruyla beraber ozel sektorunda inkisafina ehtiyac var. Cunki hal hazirda dovletin kapitali ve guclu sirketleri var amma insan amilinden istifade etmeyin zamani coxdan catib. Bizim hem dovlet hemde yerli ozel sirketlerin brendlerinin dunya standartlari seviyesine cixmalari ucun guclu desteye ehtiyaclari var.

  3. Chox maraqli yanashma idi İlkin M. Indiye qeder en chox beyendiyim yazilardan biri oldu!) davamli olsun!

Fikir bildirin

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

Close