image_pdfimage_print

Təxminən 1 il bundan əvvəl “Ритейл от первого лица” kitabını oxuyurdum – kitab restore mağazalar şəbəkəsinin yaradıcısı, Apple şirkətinin Rusiya üzrə distribyutoru (keçmiş), Евгений Бутман tərəfindən yazılıb. Orda bir fəsil var edi və ətraflı şəkildə Rusiyada olan iqtisadi böhran dövründə olan vəziyyət, atılan addımlar izah edilirdi. O vaxt oxudum və öz-özlüyümdə Rusiyada çalışdığım zaman vəziyyəti xatırladım (2008-2009-cu illər). Düşünürəm ki, bugün ölkəmizdədə böhranın çox xırda əlamətləri hiss edilir. İstəyirəm bu yazıda Sizinlə böhranlı dövrlərdə atılacaq addımlar barədə söhbət edim.

Əziz oxucu, istəyirəm ilk əvvəl bir məsələyə aydınlıq gətirəm. Biz bloq vasitəsi ilə Sizinlə söhbət edirik. Diqqət edin, öyrətmirik, yazmırıq, danışmırıq, demirik, göstərmirik… sadəcə söhbət edirik. Yəni burda yazılanlar İlkin Manafov subyektiv fikirləridir. Bəzən mən, öz subyektiv fikirlərimi “səliqəsiz” formada Sizlərə təqdim edirəm. Üzrlü hesab edin. Amma biz burda Sizinlə “maskasız” söhbət edirik. Nə düşünürəm, nəyi düzgün hesab edirəm, onlar barədə Sizinlə danışıram. Sağ olun ki, mənim fikirlərimi obyektiv qəbul edirsiniz.

Böhran dövründə ilk ağla gələn məsələ, əlbəttə xərclərin minimallaşdırılması olur. Bu çox təbiidir. Heç kim pul olmayanda, pulları xərcləmək istəmir. Amma buna baxmayaraq böhranda vacib olan bir neçə məsələ var ki, bunları nəzərə almaq lazımdır. Mən bu məsələləri ümumi olaraq 3 istiqamətə bölmək istəyirəm: müştərilər, işçilər və təhcizatçılar. Hər biri üçün atılması vacib olanlardan danışaq.

Müştərilər üçün atılası addımlar:

Böhran dövründə müştəri davraışlarında daha çox rasional amillər küləyi əsir və bu brend olaraq zəif, amma məhsul olaraq güclü şirkətlər üçün mükəmməl şansdir. Əgər xatırlayırsınızsa, 2008-2009-cu illərdə olan maliyyə böhranından ən xeyrli çıxan Koreya şirkətləri oldu (Samsung, LG, Hyundai, KİA və s.). Bunun səbəbi sadə edi. İnsanlar böhranda daha bahalı şeyləri, daha ucuz qiymətə almaq istəyir. Məsələn, 2008-ci ildə Samsung upper premium seqmentdə olan TV-lərlə Sony-ni darmadağın etdi və ya KİA middle seqmentdə böyük paya sahibləndi. Amma diqqət edin. Böhran dövrdə ucuz malları deyil, bahalı malların ucuz satıldığı yerlərə təlabat artır. İnsanlar daha əvvəl ala bilmədikləri əşyaları, “böhrandır… ucuz ala bilərəm…” məntiqi ilə almaq istəyir.

Əziz oxucu, unutmaq olmaz ki, ən böyük böhran insanların (bizim) beynimizdə baş verir. Əslində maliyyə axını eyni dərəcəli olsada, müştərilər daha az xərcləyir və özündə “halqavari” reaksiya verir. Bu baxımdan böhran dövründə müştərilərə ən təsirli vasitə daha əvvəl baha olanların ucuz təklif edilməsidir. Ucuz heç kimə maraqlı deyil. Əgər diqqət etmisinizsə P&G post-sovet ölkələrini balaca Camay, bir dəfəlik Pantane şampunları ilə girdi. Səbəb çox sadə edi, böhranda insanlar bahalı mala daha meylli olur. Demək ki, bahalı mallar ucuz təklif edilsə, biznes dahada çiçəklənə bilər. Bu dövrlərdə qiymətə yönəli aksiyalar, 1 il, bir qazan kimi mesajlar dahada təsirli olur.

İşçilərlə necə etməli.

Əlbəttə böhran dövründə hamı ilk olaraq işçilərin azalmasını düşünür. Bizə elə gəlir ki, işçi əlavə xərcdir və biz xərclərə azaltmalıyıq. İlk əvvəl deyim ki, böhran dövründə şirkətlərdə olan zəif nöqtələr hiss edilir. Başqa sözlə desək, satış dövründə lojistika, təhcizatda olan boşluqlar böhranda ilk olaraq biruzə verir. Bu baxımdan böhran strukturun yenidən nəzərdən keçirilməsi üçündə gözəl imkandır… AMMA buna sırf məntiqin üzərində təşkil etmək lazımdır. Böhran gəlib, xərcləri kəsək, işçini çıxardaq məntiqi ilə deyil (!)

Böhran dövründə işçilərlə mütamadi təbliğat xarakterli görüşlər aparmaq, şirkətin vəziyyətini, nələrin baş verdiyi dəqiq formada izah etmək lazımdır. Ən güclü biclik – düzlükdür, prinsipini ali tutaraq, atılan addımları düzgün və sistemli əsaslandırmaq lazımdır. Bu heçdə o demək deyilki, ixtisarlar etməyək və ya əmək haqlarını aşağı salmaq olmaz… sadəcə hamı bilməlidir ki, biznes problemli günlər yaşayır və bu təbii haldır.

Unutmaq olmaz ki, biznes insanların üzərində hərəkət edir və işçilərlə kor-təbii rəftar “binanın fundamenti” ilə oynamağa bənzəyir. Hər zaman uça bilər (!)

Təhcizatçılarla necə işləmək olar?

Düşünürəm ki, təhcizatçılar biznesdə ən vacib həlqələrdəndir və məhz böhran vəziyyətində biz onlarla daha yaxşı münasibəq qura, “kredit limitimizi” artıra bilərik. Çox zaman böhran dövründə buraxılan ən bəsit və çox təkrarlanan səhv danışıqlardan qaçmaqdır. Başqa sözlə desək ödəniş tarixlərinin gecikməsinə görə təhcizatçılardan bir növ “qaçmaq”. Bu son dərəcə səhv və dar düşüncədir. Məzh böhran dövründə biz təhcizatçılarla mütəmadi görüşməli, vəziyyəti izah etməli və ümumi “bəla” olduğunu göstərmək lazımdır. Eyni şey kreditorlarada aiddir.

Yazının əvvəlində söz etdiyim kitabda yazıldığı kimi, təhcizatçılara mütəmadi bazar haqqında diaqnostikalar vermək, bazarı izah etmək və satışların həcmini dəqiq göstərmək bu vəziyyətdə atılan ən düzgün addım ola bilər. Ən düzgün addımdır!

Ödənişlərə gəldikdə, onaları tez-tez, az-az etmək daha effektiv olur. Çünki böhranda nəğd pulda olan problemlər butün biznes həlqəsinə təsir edir və vacibdir ki, ödənişlər az olsada vaxtında olsun.

Əziz oxucu, inanıram ki, bu yazı Sizin biznesiniz üçün aktaul deyil, amma Sizdə mənə inanın ki, böhran çox normal iqtisadi vəziyyətdir və bu dövrdədə biznesi düzgün idarəetmək lazımdır. Düzgün idarəetmək şərtdir. Bu haqda növbəti bloqlardada yazacam.

ƏLAVƏ OXUMAQ ÜÇÜN:

şərhlər

şərhlər

Fikir bildirin

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

Close