image_pdfimage_print

Bügünlərdə bir məsələnin şahidi olmuşam – istənilən sahənin inkişafının tezləşməsi üçün bu sahədə olan pərakəndə ticarətin səviyyəsinə diqqət etmək lazımdır. O sahənin ki, pərakəndə ticarəti inkişaf edib, bu sahədə digər bölmələrdə inkişaf etmiş olur və ya əksinə. Pərakəndə ticarətin səviyyəsi ölkə biznesinin aynasıdır. Bilirsiz niyə?

Çox sadə – ona görə ki, brendlər müştərinin görüşdüyü nöqtə məhz pərakəndə ticarətdir. Məhz bu nöqtədə brendlərin müştəri ilə mübarizəsi baş tutur, necə dəyərlər “0”-cı həqiqət anı, məhz rəflərdə, piştaxtada baş verir.

Dünyada iqtisadiyyatı inkişaf etmiş ölkələrə fikir versəniz, məhz bu inkişafda pərakəndə satışın rolunu aydın şəkildə hiss etmiş olarıq. Güclü pərakəndəçilərin hesabına güclü şirkətlər formalaşa bilmişdir. Sizə bu istiqamətdə bir neçə misal çəkim.

P&G – Walmart. Pərakəndə ticarət haqda danışırıqsa əlbəttə biz, Walmart tarixini yaxşı bilməliyik. 1962-ci ildə ilk mağazasını açan Walmart o vaxtlar amerika üçün innovasiyon hesab edilən, çox sadə konsepsiya ilə işə başlayır. Şirkət ölkənin 30 mindən aşağı əhalisi olan, balaca rayonlarda öz mağazalarını açır. Bu reqionlarda rəqabətin aşağı olduğuna görə pərakəndə şəbəkə tezliklə liderə çevrilir. Həm Walmart digər rəqiblərinə nisbətən əsas investisiyanı böyük və rəqabətli şəhərlərdə mağaza açmağa deyil, məhz sistemli anbar-logistika və IT sisteminə qoyur.

1985-ci ildə Walmart öz satışlarını təhlil edir və görür ki, PG məhsulları yaxşı satılmasına baxmayaraq daim mal qıtlığına görə çoxlu “YOX” satır. Bu zaman şirkətinin əfsanəvi sahibi olan Sem Uelton telefon edir və Procterin o vaxt ki, satış rəhbəri onunla  danışmaqdan imtina edir. Bundan sonra Walmart Procterlə işləməyi saxlayır!

Bir il ərzində Procter öz məhsullarını şirkətin mağazalarına “sala” bilmir və şirkətin satışları Amerika üzrə 25% aşağı düşür. Yalnız bir ildən sonra PG Sem Ueltonla “dil” tapa bilir və Walmart əslində o vaxt üçün qeyri-adi olan təhcizat zənciri qurmasını tələb edir. Procter pərakəndəçi müştərisinin dediyi bütün şərtləri yerinə yetirir və bu şirkət üçün əvəzedilməz təcrübə olur. (bu haqda geniş olaraq “Rising Tide – lessons from 165 years of brand building at Procter & Gamble” kitabından oxuya bilərsiniz.)

Samsung – MediaMarkt. Avropanın ən böyük elektron məhsullar satışı ilə məşğul olan Media – Saturn Qrup pərakəndəçilər şəbəkəsi həqiqi olaraq dünyada olan elektronika istehsalçıları üçün trendlər müəyyən edir. Alman əsilli pərakəndə şəbəkə dünyada ilk dəfə olaraq “bəyaz əşya – boş əşya” anlayışını gətirməklə yanaşı, ilk dəfə olaraq məhsulları müştərilər tərəfindən istifadə edilməsinidə təmin edib. Daha konkret desək ilk dəfə olaraq Media Markt öz satış nöqtələrində məhsulları korobkadan çıxırdaraq təqdim edib… paralel olaraq bügün Samsung brendinin əsasəndə TV kateqoriyası olaraq inkişafında Media Markt tövsiyyələri danılmazdır.

2008-2009-cu illərdə dünyada olan maliyyə böhranında Media Markt Samsung şirkəti qarşısında konkret olaraq tapşırıq verir – Münasib qiymətli böyük ekranlı LED TV hazırlamaq lazımdır. Media Markt deyir ki, əgər Samsung bu istiqamətdə olan məhsulları bizə təqdim etməsə biz TV kateqoriyasında Sony, Panasonic verəcəyik. Nəticədə Samsung tam olaraq öz ArGe qrupuna tapşırıq verir. Məzh bu illərdə edilən yeni məhsullar nəticəsində Samsung TV kateqoriyasında dünya liderinə çevrilir və yapon rəqiblərini keçir.

Əziz oxucu, bu misallara sonsuz şəkildə çoxatmaq olar: İkea – mebel şirktələri, Tesco – Unilever, Aldi – dm – Henkel və digər alman istehsalçıları, OBİ – məişət malları və s. Məntiq çox sadədir, güclü pərakəndə şəbəkəsi olmadan güclü şirkət olmur.

Bəs görəsən Azərbaycanlı pərakəndəçilərdə vəziyyət necədir?

Sizi məyus edəcəm, Azərbaycanda pərakəndəçilərin inkişafı sadəcə ürək ağrıdır. Bizim şirkətlər say artımına qaçdıqları halda, bayağı reklamlar, bukletlər çıxardıqları halda başa düşmürlər ki, bu sahənin “canı” anbarlaşma-logistika sisteminin qurulmasındadır. Görün… necə bərbad vəziyyətdir ki, Azərbaycanda ən sistemli pərakəndəçi şəbəkə – Embawood şirkətidir. Dünyanın heç bir ölkəsində mebel şirkəti pərakəndəçilər içərisində ən geniş yayılmışı və sistemlisi ola bilməz! Bizdə isə ən böyük pərakəndə şəbəkə mebel şirkətinə məxsusdur – 130 mağaza ilə!!!

Burda iki 2 məsələ var:

  • birincisi Embawood şirkəti ilə həqiqətəndə fəxr etmək olar. Adamlar ölkəmizdə ilk dəfə reqional anbar anlayışı yaradıb, mağazalardan bir-başa sistemlə sifariş funksiyası qurub, fabrikdən bir-başa müştərinin evinə mebeli çatdırır və bunların hər biri onlaynda idarə edilir. Ən əsası bütün Azərbaycan üzrə 130 mağaza aça bilib (!)
  • ikincisi görün digər şirkətlər nə qədər geridə qalıb! Gündəlik təlabat malları satan heç bir şəbəkənin bir dənədə olsun reqional anbar sistemi yoxdur. Ərzaq satan ən geniş yayılmış mağaza şəbəkəsinin Embadan iki dəfə az satış nöqtəsi var! Biyabırçılıq. Bu bizim ölkədə pərakəndə ticarətin necə bərbad vəziyyətdə olduğunu göstərir.

Məhz buna görə Azərbaycanımızda digər sahələr inkişaf etməyib – pərakəndə ticarətin özü nə gündədir ki, hələ onun istehsalçısı necə olsun. Mən ürək ağrısı ilə bizim pərakəndəçi şirkətlərdə olan qeyri-professional idarəetmə baxıram və pis oluram… deməli hələ bizdə güclü brendlər olmasına çox var.

Arzu edirəm tezliklə bu yazdıqlarım səhv çıxsın və bizim pərakəndəçilər sektorlar üçün lokomotivə çevrilsinlər.

ƏLAVƏ OXUMAQ ÜÇÜN:

şərhlər

şərhlər

Fikir bildirin

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

Close